آیا با پرداخت پیش‌قسط مهریه، ممنوع‌الخروجی رفع می‌شود؟
اگر همسرتان مهریه را به اجرا گذاشته، ممنوع‌الخروج شده‌اید و دادگاه هم حکم اعسار و تقسیط مهریه صادر کرده است، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده: آیا با پرداخت پیش‌قسط مهریه می‌توانم ممنوع‌الخروجی را رفع کنم و از کشور خارج شوم؟
پاسخ کوتاه این است: خیر، پرداخت پیش‌قسط یا صدور حکم تقسیط به‌تنهایی لزوماً باعث رفع ممنوع‌الخروجی نمی‌شود. ابتدا باید مشخص شود ممنوع‌الخروجی شما از طرف اجرای احکام دادگستری صادر شده یا اداره اجرای ثبت؛ چون مسیر پیگیری این دو با یکدیگر تفاوت دارد.
در این مقاله، مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم چه راه‌هایی برای پیگیری رفع ممنوع‌الخروجی بابت مهریه وجود دارد.
۱. اگر دادگاه مهریه را قسط‌بندی کرده باشد، چه می‌شود؟
فرض کنید همسرتان مهریه را مطالبه کرده و دادگاه پس از بررسی وضعیت مالی شما، حکم داده است که مبلغی را به‌عنوان پیش‌قسط بپردازید و باقی مهریه را ماهانه پرداخت کنید.
در این وضعیت، ممکن است تصور کنید چون دادگاه با پرداخت اقساط موافقت کرده، ممنوع‌الخروجی هم خودبه‌خود برطرف می‌شود؛ اما این تصور همیشه درست نیست.
بر اساس ماده ۲۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، ممنوع‌الخروجی صادرشده از سوی مرجع اجرای رأی می‌تواند تا زمان اجرای حکم، اثبات اعسار، جلب رضایت طلبکار یا سپردن تأمین مناسب و تحقق کفالت قانونی ادامه داشته باشد. در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۵۲۵ نیز درباره ممنوع‌الخروجی ناشی از اجرای حکم توضیح داده شده که صرف صدور حکم تقسیط، به‌تنهایی برای رفع آن کافی نیست.
بنابراین، اگر حکم تقسیط گرفته‌اید و پیش‌قسط را هم پرداخته‌اید، باید وضعیت دستور ممنوع‌الخروجی را جداگانه پیگیری کنید.
۲. ابتدا مشخص کنید چه مرجعی شما را ممنوع‌الخروج کرده است
این مهم‌ترین قدم است؛ زیرا راهکار قانونی به مرجع صادرکننده دستور بستگی دارد.
حالت اول: ممنوع‌الخروجی از طریق اجرای احکام دادگستری
اگر ممنوع‌الخروجی در جریان اجرای حکم دادگاه صادر شده باشد، یکی از راه‌های قابل بررسی، درخواست رفع ممنوع‌الخروجی با سپردن تأمین مناسب یا معرفی کفیل واجد شرایط است.
برای پیگیری:
۱. شماره پرونده و مرجع اجرای حکم را مشخص کنید.
۲. نسخه حکم اعسار و تقسیط و رسید پرداخت پیش‌قسط را آماده کنید.
۳. از مرجع اجراکننده رأی، وضعیت دستور ممنوع‌الخروجی و شرایط قانونی رفع آن را جویا شوید.
۴. در صورت امکان تأمین مناسب یا کفالت، درخواست خود را با مدارک مربوط ارائه کنید.
توجه کنید که پذیرش نوع تأمین، کفایت آن و صدور دستور رفع ممنوع‌الخروجی به بررسی مرجع صالح بستگی دارد. صرف ارائه درخواست، به معنی رفع ممنوع‌الخروجی نیست.
حالت دوم: ممنوع‌الخروجی از طریق اداره اجرای ثبت
گاهی مهریه از طریق اجرای ثبت و بر مبنای سند رسمی ازدواج پیگیری می‌شود و ممنوع‌الخروجی نیز در همین مسیر ایجاد شده است.
در این حالت، مقررات اجرای اسناد رسمی لازم‌الاجرا و ماده ۲۰۱ آیین‌نامه مربوط می‌تواند در بررسی امکان رفع ممنوع‌الخروجی مؤثر باشد. برای نمونه، در شرایط مقرر در این ماده، امکان رفع ممنوع‌الخروجی برای یک نوبت و حداکثر شش ماه پس از توقیف ملک مطابق تشریفات قانونی پیش‌بینی شده است.